Herfst door de ogen van boswachter Paul

Door Paul Suurmond, boswachter bij Staatsbosbeheer in de provincie Utrecht.

Het is nu een kwestie van de dagen aftellen dat we afscheid nemen van de zomer. Jammer? Welnee!
De herfst is voor mij een fascinerend en kleurrijk seizoen. De natuur bereidt zich in dit jaargetijde voor op de winter. Je zou het misschien niet denken maar daar zijn bomen, planten en dieren erg druk mee. Ook ik ben druk met de verandering van de seizoenen, op mooie herfstdagen is er immers een grote vraag naar excursies. Daarnaast kan het weer in dit seizoen behoorlijk grillig zijn. De temperatuur kan schommelen van warme nazomerse dagen tot lichte vorst. En de soms nogal heftige herfststormen die voor onveilige situaties voor bezoekers in het bos kunnen zorgen. Dat is controleren en opruimen geblazen. Als ik even op adem kom op een ‘poef’ van herfstbladeren in het bos, zie ik pas de échte drukte om me heen. Fascinerend hoe de natuur in dit seizoen in de weer is en welke dieren blijven of gaan.

Voorbereiden op de winter
Vogels zoals de zwaluw, kievit en tjiftjaf heten niet voor niets trekvogels. Voor hen wordt het hier te koud in de winter. In de herfst trekken ze weg naar zonnige oorden. Er komen ook juist vogels in de herfst naar ons land om te overwinteren, bijvoorbeeld de wilde gans. Zeker nu onze winters zachter zijn is er nog veel gras en water, dus genoeg lekkere maaltjes te vinden.
Daarnaast is de temperatuur hier veel prettiger dan waar ze vandaan komen. Vogels die hier blijven, eten hun buikje rond met alles wat ze kunnen vinden om de winter door te komen.
Eén van mijn favoriete herfstdieren is de gaai; dé bosbouwer onder de vogels. Hij verzamelt noten en eikels en stopt ze in de grond om een voedselvoorraad te hebben voor de winter. Maar vergeetachtig is ‘ie ook en kan vaak de plekjes niet vinden waar hij zijn eten heeft verstopt. Pech voor de gaai, geluk voor de natuur want deze vergeten zaden zullen kiemen en tot een boom uitgroeien.

staatsbosbeheer foto ree natuur boswachter bos

Slapend de kou door
Er zijn dieren die zich voorbereiden op de winterslaap. Denk hierbij aan vleermuizen die in kieren en gaten kruipen. Egels die een nestje onder de grond opzoeken, eekhoorns in de bomen en ringslangen die onder dood hout kruipen dat we in het bos laten liggen. Bij de winterslapers gaat de hartslag naar beneden, hierdoor blijven ze op een constante temperatuur en hebben ze weinig energie nodig.
Dieren die blijven maar geen winterslaap houden krijgen van de natuur een warme winterjas om zich te weren tegen de kou. Bijvoorbeeld reeën, die overigens wel veel moeite moeten doen om genoeg voedsel te vinden. Verse groene takjes en bladeren zijn er niet meer, dus gaan ze op zoek naar schors en twijgjes. Ieder dier zoekt op zijn manier voldoende eten bij elkaar om op kracht te komen de winter door te staan.

Kleurenpracht
Kenmerkend voor de herfst zijn natuurlijk de loofbomen als eik, beuk en linde die verkleuren en een palet aan kleuren geven. Als alle bladeren eraf zijn gevallen, lijkt het alsof de boom dood is. Geen zorgen hoor, je kunt dit zien als een soort van winterstand. Wanneer de boomtakken kaal zijn (bij het uitblijven van de bladeren kunnen ze geen zuurstof opnemen) stopt de sapstroom en staat de groei dus in wezen stil. Met de eerste lentezon komen er weer knopjes aan, nieuwe jonge groene blaadjes.

7642-Herfst

Boswachtersnest
Ook wij boswachters duiken in de herfst min of meer in ons werknest. We zijn dan naast het buitenwerk van excursies en opruimen/onderhouden van de natuur veel binnen. Wij maken ons dan op voor het nieuwe jaar door een jaarplan te maken. Hierin nemen we het aantal excursies, het beheerwerk en de doelen die we moeten halen op. Daarnaast bereiden we de activiteiten voor de winter voor, zoals kerstbomen zagen en lichtjeswandelingen in december.  Ik doe dat voor de gebieden waar ik boswachter van ben, dat zijn Lage Vuursche, Baarnse Bos maar ook voor de polders in het westen van de provincie. Ik hoop je dan ook bij één van onze excursies of activiteiten welkom te heten. En natuurlijk kun je me van alles vragen over de herfst, of ieder ander prachtig seizoen in de natuur!

Herfsttip van Paul:boswachter staatsbosbeheer Paul Suurmond
Doe net als ik vroeger deed en breng de herfst in huis. Verzamel verschillende soorten en kleuren bladeren. Droog ze tussen kranten. Eenmaal gedroogd kun je ze inlijsten en ophangen. 
Wil je dit combineren met een leuke wandeling met opdrachten? Loop dan het spechtenpad in Hooge Vuursche. Volg de bordjes en kom meer te weten over de spechten. Met alle bladeren van de bomen kun je hun nestjes goed zien. Die hebben ze trouwens met hun scherpe snavel zelf in het hout getikt.

foto van een paddestoel in het bos in de herfst

Wat doet een boswachter?
De boswachters van Staatsbosbeheer zijn gepassioneerde gastheren en –vrouwen in de natuurgebieden. Zij hebben een vol takenpakket. Zoals het geven van voorlichting en educatie, het organiseren van activiteiten en excursies tot het zorg dragen dat de spelregels worden nageleefd en recreatieve voorzieningen veilig zijn. Geen natuurgebied is het zelfde en kent zijn eigen dynamiek. Het is dan ook belangrijk dat de boswachters weten wat er in het gebied speelt en leeft. Daartoe werken ze nauw samen met de collega boswachters en zijn in contact met de omgeving. De boswachters hebben een eigen blog: www.boswachtersblog.nl/utrecht.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *